ايسنا - پروفسور فرهاد رشيدي حائري، رييس گروه تحقيقات «سازگاري الكترومغناطيس» دانشگاه پلي تكنيك لوزان سوييس موفق به دريافت مدال علمي «بلوندل» انجمن مهندسي برق، الكترونيك و فن آوري اطلاعات و ارتباطات فرانسه شد.

به گزارش خبرنگار علمي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، پروفسور رشيدي به دليل تحقيقات گسترده در زمينه بررسي اثرات الكترومغناطيسي رعد و برق و ارائه مدل‌ها و نرم افزارهايي براي تحليل اين اثرات كه در كاهش اثرات مخرب ناشي از صاعقه بر سيستم‌هاي الكتريكي و الكترونيكي، خصوصا تجهيزات خطوط انتقال برق موثر بوده است به دريافت اين جايزه معتبر علمي نايل شد.

مدال «بلوندل» از جوايز علمي معتبر در حوزه برق و الكترونيك است كه از جمله برندگان آن پرفسور روكارد برنده نوبل فيزيك 1970 بوده است.

پرفسور رشيدي حائري در سال 2005 نيز به پاس موفقيت‌هاي خود در اين حوزه موفق به دريافت جايزه انجمن دستاوردهاي تكنيكي IEEE شده بود.

وي كه فرزند استاد داود رشيدي حائري هنرمند نام‌آور سينما و تئاتر كشور است، در سال 1341 در ژنو به دنيا آمد. با بازگشت خانواده، تحصيلات خود را تا پايان مقطع متوسطه در ايران سپري كرده و سپس به سوييس مهاجرت كرد و ديپلم مهندسي و تحصيلات دكتري و فوق دكتري خود را در پلي تكنيك لوزان پشت سر گذاشت و البته در اين دوره مدت يك سال نيز براي آزمايش اثرات الكترومغناطيسي صاعقه در دانشگاه فلوريدا آمريكا و مركز تحقيقاتي ناسا فعاليت داشت و سپس مدت يك سال به دانشگاه تورنتو كانادا رفت.

وي مجددا به سوييس بازگشته و پس از يك سال كار در يك شركت مهندسي در زمينه سازگاري الكترومغناطيسي از اواخر 1999 به عنوان رييس گروه تحقيقات الكترومغناطيسي دانشگاه «پلي تكنيك لوزان» (موسسه فدرال تكنولوژي سوييس) فعاليت دارد.

دكتر فرهاد رشيدي حائري در گفت‌وگو با خبرنگار علمي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) درباره فعاليت‌هاي تحقيقاتي خود گفت: كار تحقيقاتي گروه‌ ما در زمينه اختلالات الكترومغناطيسي ايجاد شده در سيستم‌هاي الكتريكي و الكترونيكي است و كار تحقيقاتي اصلي كه شخص من تقريبا حدود 20 سال است بر روي آن كار مي‌كنم بررسي اثرات الكترومغناطيسي صاعقه است.

صاعقه يك پديده طبيعي است كه هميشه در كره زمين و حتي در برخي ديگر از سيارات منظومه شمسي وجود داشته و در هر ثانيه به طور متوسط 100 صاعقه در كره زمين ايجاد مي‌شود كه انواع مختلف با اثرات متفاوتي دارد.

وي با اشاره به اين كه ماهيت الكتريكي صاعقه اواسط قرن هجدهم با آزمايش معروف بادبادك بنجامين فرانكلين اثبات شده و از آن زمان تاكنون تحقيقات بسيار زيادي در زمينه صاعقه انجام شده است، اظهار داشت: با وجود پيشرفت‌هاي زيادي كه در زمينه شناخت فيزيكي صاعقه، شرايط پيدايش و اثرات آن صورت گرفته هنوز هم سوالات بي جواب بسياري باقي مانده كه محققان در پي پاسخ دادن به آنها هستند.

صاعقه صرف نظر از تلفات جاني كه دارد و به طور نمونه تنها در آمريكا به طور متوسط سالانه 100 نفر در اثر آن جان خود را از دست داده‌ و حدود 300 نفر زخمي مي‌شوند، اثرات شيميايي، فيزيكي محيطي و الكترومغناطيسي هم دارد كه خصوصا اثرات الكترومغناطيسي آن با توجه به افزايش فزاينده دستگاه‌هاي الكتريكي و الكترونيكي اهميت ويژه‌اي پيدا كرده است.

پروفسور رشيدي خاطر نشان كرد: صاعقه را مي‌توان يك آنتن بسيار بزرگ به طول چندين كيلومتر در نظر گرفت كه جريان الكتريكي بسيار عظيمي از داخل آن رشد شده و ميدان مغناطيسي فوق العاده زيادي در اطراف آن ايجاد مي‌شود و اختلالاتي به طول چندين و حتي چند صد كيلومتر را در سيستم‌هاي الكتريكي مثل شبكه‌هاي برق رساني و سيستم‌هاي الكترونيكي و مخابراتي ايجاد مي‌كند.

در سالهاي اخير شاهد چندين مورد خاموشي در اروپا و آمريكا بوديم كه بسياري از آنها ناشي از اثرات غير مستقيم رعد و برق و صاعقه بودند.

استاد دانشگاه پلي تكنيك لوزان تصريح كرد: تحقيقات ما در اين حوزه بيشتر در زمينه مدل سازي كانال صاعقه و ارائه مدل‌هايي براي محاسبه ميدان الكترومغناطيسي ناشي از صاعقه و همچنين تهيه نرم‌افزارهايي براي محاسبه اثرات صاعقه روي شبكه‌هاي الكتريكي و مخابراتي بوده كه با بهره گيري از آنها مي‌توان سيستم‌هاي محافظتي را براي اين شبكه‌ها طراحي كرد.

پروفسور رشيدي با اشاره به اين كه محور عمده اين تحقيقات بررسي اثرات غير مستقيم صاعقه بوده است اظهار داشت: تا حدود 15، 20 سال پيش بيشتر اثرات مستقيم رعد و برق بر شبكه‌هاي الكتريكي مورد توجه قرار مي‌گرفت. يعني موقعي كه يك خط انتقال برق مستقيما مورد اصابت صاعقه قرار مي‌گيرد و مساله مهم حفاظت اين شبكه‌ها بود ولي بايد توجه داشت با اين كه شانس برخورد مستقيم صاعقه به خطوط انتقال انرژي وجود دارد ولي خيلي كمتر از احتمال برخورد صاعقه در اطراف خطوط است و چون امروزه سيستم‌هاي الكترونيكي بسيار حساسي در تمام سطوح از جمله شبكه‌هاي الكتريكي استفاده مي‌شود كه اين سيستم‌ها با سطوح بسيار پايين تر انرژي نيز دچار اختلال مي‌شوند در سالهاي اخير اثرات غير مستقيم رعد و برق اهميت بيشتري پيدا كرده است.

وي در گفت‌و‌گو با ايسنا تصريح كرد: كانال‌هاي صاعقه‌اي كه در چند صد متري يا چند كيلومتري يك خط انرژي به زمين اصابت مي‌كنند امواج الكترومغناطيسي ايجاد مي‌كنند كه مي‌توانند ولتاژ‌ها و جريان‌هاي شديدي را روي سيستم‌ها القا كرده و اختلالاتي را در آنها ايجاد كرده و حتي باعث تخريب برخي سيستم‌ها شوند.

پرفسور رشيدي خاطر نشان كرد: تحقيقات گروه ما با همكاري گروه‌هاي مختلف خارجي در اروپا، آمريكا و كانادا و از چند سال پيش با گروه تحقيقاتي دانشكده برق دانشگاه صنعتي اميركبير در حال انجام است كه گروه بسيار فعالي بوده و كارهاي خيلي جالبي كرده‌اند.

وي در پاسخ به سوال خبرنگار ايسنا درباره امكان استفاده از انرژي صاعقه كه گاه و بي گاه بحث‌هايي در اين زمينه مطرح مي‌شود نيز گفت: صاعقه انرژي فوق العاده زيادي دارد ولي متاسفانه قسمت اعظم اين انرژي به صورت گرما و امواج الكترومغناطيسي از بين مي‌رود و انرژي الكتريكي كه مي‌توان در پايه كانال صاعقه گرفت بسيار كم است بنابراين صاعقه بر خلاف نظر برخي محققان كه اين ايده را دارند منبع انرژي خيلي جالبي نيست و در حقيقت بيشتر يك منبع اختلالات الكترومغناطيسي است چون منبع يك جريان بسيار زياد در مدت زماني بسيار كوتاه است كه مي‌تواند قسمت زيادي از فضاي پيرامون خود را در بر گرفته و اثرات الكترومغناطيسي داشته باشد.

وي درباره جايزه بلوندل نيز گفت:‌ مدال بلوندل هر ساله از طرف انجمن مهندسي برق و الكترونيك و فن‌آوري اطلاعات و ارتباطات فرانسه به يك محقق اعطا مي‌شود و دليل دريافت اين مدال هم مجموعه كارهايي بوده كه در زمينه شبيه سازي كانال صاعقه و ارائه مدل‌هايي براي محاسبه ميدان الكترومغناطيسي ناشي از صاعقه و اثرات اين امواج روي سيستم‌هاي الكترونيكي انجام داده‌ايم.

پرفسور رشيدي تصريح كرد: نرم افزارهاي طراحي شده با همكاري دانشگاه بلونياي ايتاليا در حال حاضر در شركت‌هاي برق فرانسه و ايتاليا در طراحي سيستم‌هاي حفاظتي شبكه هايشان مورد استفاده قرار گرفته است.

گفت‌و‌گو: علي شمس